Open access: wat en waarom?

U bent hier

Open access is een academische beweging die streeft naar gratis online toegang tot wetenschappelijke informatie. In die zin vormt open access een waardevol alternatief voor de traditionele manieren van publiceren die een beperkter publiek bereiken. 

Om je werk in open access bekend te maken, zijn er twee opties:

  • de groene route ('green road'):
    De groene route is gebaseerd op zelfarchivering. Voor of na publicatie plaatst een onderzoeker de 'post-reviewed preprint' van zijn artikel in een repository (een publiek toegankelijke databank) waarmee de publicatie vrij beschikbaar wordt voor de rest van de wereld. Uiteraard gebeurt dit steeds binnen de limieten van wat het copyright toelaat.
  • de gouden route ('golden road'): 
    Bij de gouden route wordt de publicatie direct vrij beschikbaar gesteld in open access tijdschriften , en dit via de website van de uitgever. Deze route is doorgaans niet gratis. De publicatiekosten - de zogenaamde ‘article processing charges’ (APC’s)  - worden betaald door de auteur of zijn instelling. Die publicatie fee schommelt tussen de 0 en de 2.500 euro; in uitzonderlijke gevallen kunnen zelfs bedragen van 5.000 euro gevraagd worden. 

Waarom je werk in Open Access beschikbaar maken?

  • de zichtbaarheid van je publicatie wordt veel groter;
  • omdat ze makkelijker toegankelijk zijn, worden open access publicaties sneller verspreid en ook meer geciteerd;
  • ook lezers met minder financiële middelen hebben toegang tot de publicatie (cf. wetenschappelijk onderzoek gebeurt met publieke middelen, het is daarom niet meer dan rechtvaardig dat het publiek ook de resultaten van dat onderzoek kan inkijken).

Voor alle duidelijkheid:
Het ter beschikking stellen van auteurswerken via open access kanalen betekent niet automatisch dat je als auteur jouw rechten verliest of dat de commerciële exploitatie van jouw auteurswerken onmogelijk wordt. Ook bij open access publicaties behoud je als auteur in principe jouw rechten en moeten de gebruikers deze dus nog steeds respecteren!

Top